«Челтәрдәге мошенниклардан яклау» тормыш ситуациясе буенча цифрлы сервис
«Кеше өчен дәүләт» федераль проекты кысаларында Россиянең Цифрлы үсеш министрлыгы һәм Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Аналитика үзәге мошенниклык гамәлләрен булдырмау һәм кисәтү максатларында Бердәм дәүләт һәм муниципаль хезмәтләр порталында «Челтәрдә мошенниклардан саклану» тормыш ситуациясе буенча цифрлы сервис гамәлгә ашырды (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection).
Сервис түбәндәге ситуацияләрне сайлап алуны тәкъдим итә: «Мошенниклар Госуслугига керергә тырыша» (бу ситуация исәп язмасын контрольгә кайтарырга ярдәм итүгә юнәлдерелгән) һәм «Мин челтәрдә мошенниклардан сакланырга телим» (бу ситуациядә сүз җинаятьчел гамәлләрне булдырмый калу ысуллары турында бара).
Беренче ситуация кысаларында граждан инде пароль яки СМСтан кодны мошенникларга әйтеп биргән очракта нишләргә кирәклеге турында мәгълүмат булган җентекле инструкция урнаштырылган.
Икенче ситуация кысаларында киберҗинаятьчеләрдән саклану чаралары карала (торак белән эш итүне тыю, элемтә килешүләрен рәсмиләштерүне тыю, кредитлар һәм займнар алырга тыю, ышанычлы контакт ярдәмендә исәп язмасын саклау, телефоннан шалтыратканда куркынычсызлык кагыйдәләре), шулай ук финанс мошенлыгына каршы тору ысуллары һәм цифрлы гигиена чек-листы тәкъдим ителә.
Ышанычлы контакт — ул Госуслугидагы исәп язмасын мошенниклар гамәлләреннән өстәмә саклау. Ышанычлы контакт, мәсәлән, туган яки дус була ала. Кулланучының исәп язмасына керүне торгызырга омтылганда, парольне торгызуны раслау өчен СМСлар Ышанычлы контактның телефон номерына киләчәк. Ышанычлы контакт запросны, кулланучыны ялгыш юлга кертмәүләренә инангач кына, раслаячак.
Моннан тыш, биттә кибериминлек өчен файдалы кораллар урнаштырылган. Укыту курсларында цифрлы грамоталылык буенча материаллар — мәгълүматлар резерв копиясен ясау кагыйдәләреннән алып дипфейкларны тану ысулларына кадәр тупланган (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection/courses?s=9&p=1). Шулай ук актуаль алдау ысулларын белергә ярдәм итүче мошенниклык схемалары базасы бар. Хәзерге вакытта анда аларның кыскача тасвирламасы белән 86 схема бар (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection/schemes?s=9&p=1).
Үз белемнәреңне бәяләү өчен, үз чиратында, цифрлы грамоталылык буенча тест узарга мөмкин, ул бу өлкәдәге хәбәрдарлык дәрәҗәсен билгелиячәк (https://www.gosuslugi.ru/scammer_protection/quiz).
Билгеләп үтәргә кирәк, икенче ситуация кысаларында, башка нәрсәләр арасында, төрле цифрлы янаулар турында файдалы мәгълүмат җыелган «Кибериминлек – ул гади!» бүлегенә сылтама урнашкан (https://www.gosuslugi.ru/landing/cybersecurity).
Аерым блокларда интернетта иң зәгыйфь саналучы балалар һәм өлкәннәр өчен махсус эшләнгән киберграмоталылык буенча киңәшләр урнаштырылган.
Фишингтан саклануга, ышанычлы парольләр төзүгә, мобиль җайланмаларны саклауга һәм телефон мошенлыгын профилактикалауга аерым игътибар бирелгән.
Моннан тыш, ике ситуация битләрендә файдалы сылтамалы искә төшерү карточкасы урнаштырылган:
- Россия Эчке эшләр министрлыгының адреслар белән интерактив картасына;
- Россия Эчке эшләр министрлыгының рәсми сайты аша гариза, шикаять яки тәкъдим тапшыруга;
- хокукларны яклау буенча юристтан бушлай консультация һәм ярдәм алу мөмкинлегенә. Шулай ук «Еш бирелә торган сораулар» бүлегендә («Мошенниклар күчемсез милекне сата аламы») күп функцияле үзәкләрнең (МФЦ) адреслар белән интерактив картасына сылтама урнашкан.
Моннан тыш, ике ситуация битләрендә кредит тарихын тикшерергә, шикле шалтырату турында хәбәр итәргә, рәсмиләштерелгән сим-карталарны тикшерергә, зарарлы интернет-ресурс турында шикаять бирергә мөмкинлек бирүче сылтамалар, шулай еш бирелә торган сорауларга җаваплар урнаштырылган: «Контроль сорауны ничек көйләргә?», «Әгәр мошенниклар сезнең исемгә Госуслуги аша кредит рәсмиләштергән булса, аны ничек гамәлдән чыгарырга?», «Дроп кем ул һәм ничек җинаятьчел схемага эләкмәскә?» һ.б.